ΠΝΕΥΜΑ ΚΑΙ ΗΘΙΚΗ
Το τελευταιο διαστημα εχω ακουσει απο τηλεορασεως διαφορες αποψεις,
εγκριτων και μη, καλλιτεχνων και μη, δημοσιογραφων και δημοσιολογοκοπων,
αλλες οργισμενες,αλλες πιο λογικες, αλλες περιδεεις κι αλλες ψωφοδεεις,
αλλα ολες εκπληκτες-δηθεν εκπληκτες θα ελεγα εγω- σχετικα με τα
αποκαλυπτομενα-καταγγελομενα περι παρελθοντικων σεξουαλικων
συμπεριφορων στον καλλιτεχνικο-θεατρικο χωρο.
Δεν θελω με το παρον σημειωμα να συνεχισω κι εγω αυτο το εκπληκτικο
γαιτανακι, καθοτι ειναι γνωστη στους καλλιτεχνικους χωρους η σεξουαλικη
ταυτοτητα του καθε μελους της συντεχνιας, καθοτι απο τα χρονια της
δραματικης σχολης θυμαμαι μας ελεγαν οτι μολις μπουμε στον χωρο επαγγελματικα
θα μας εχουν ακτινογραφησει απ την κορφη ως τα νυχια οπως κι εγινε.
Εσυ λοιπον που γνωριζες αλλα τωρα εξοργιζεσαι πως ανεχτηκες τοσα χρονια
τετοιες φρικαλεοτητες; Μηπως η ανοχη σου ειχε ως αντιβαρο το μεροκαματο;
Η την εισχωριση σου στις επωνυμες κλικες που συναποφασιζουν τις
δουλιες και την στελεχωση τους, η μηπως τα κολωνακιωτικα σαλονια;
Και η καραμελλα του τυπου: "γνωριζα αλλα δεν ειχα αποδειξεις,τι να εκανα;"
καλο θα ηταν να σταματησει γιατι δεν περιποιει τιμη σε κανεναν.
Γιατι περα απο την σεξουαλικη ταυτοτητα που αφορα ατομικα τον καθε
ενα χωριστα, υπαρχει η εξουσια, η εικονα, η δυναμη,οι συμπεριφορες
που απορρεουν απο την διαχειριση των σχεσεων εξαρτησης που
αναπτυσσονται νομοτελειακα σε χωρους εργασιας οπου εργαζομενοι
και εργαλεια ταυτιζονται μιας και τα εργαλεια της δουλιας του ηθοποιου
ειναι το σωμα, η φωνη,το μυαλο, τα συναισθηματα, η ψυχη του.
Και ειναι δεδομενο οτι αυτος που κατεχει και διαχειριζεται εξουσια σε
οποιοδηποτε χωρο γινεται πολυ γρηγορα αλλαζονας,αυταρχικος και
ανερματιστος απεναντι στους εξουσιαζομενους του.
Και δεν πρεπει να ξεχναμε βεβαια την εικονα που προβαλλουν τα μεσα
μαζικης ενημερωσης για την υποκριτικη και το μοντελινγκ,οταν ουτε
λιγο ουτε πολυ προπαγανδιζουν συνεχως μεσα απο τις διαφορες
μεσημεριατικες και αλλες εκπομπες τους οτι η ομορφια ειναι δυναμη,
ειναι εργαλειο ανελιξης η μεταπηδησης απο τον χωρο της σκετης αλλα
τερπνης απεικονισης σωματος στον καλλιτεχνικο χωρο της επαγγελματικης
και κοινωνικης καταξιωσης με εισιτηριο το θελκτικο σωμα και το ομορφο
προσωπο. Καποιες "ιερειες" του ειδους εχουν πει κατα καιρους
οτι απο μοντελλα εγιναν ηθοποιοι και αν χρειαστει στο μελλον ισως
φοιτησουν και σε καμια δραματικη σχολη η θεατρικο εργαστηρι,ισως.
Αν ανοιξεις οποιδηποτε θεατρικο κειμενο απο την αρχαιοτητα ως και σημερα,
εκτος ελαχιστων ειδικων εξαιρεσεων, στις πρωτες σελιδες οπου συνηθως
περιγραφονται οι ρολοι και τα χαρακτηριστικα τους απο τον συγγραφεα
θα διαπιστωσεις οτι πουθενα δεν γινεται ιδιαιτερη
αναφορα στα εξωτερικα χαρακτηριστικα κι οπου γινεται,
αυτη ειναι λιττη και αφορα ειδικα γνωρισματα των ηρωων-ρολων
πχ Συρανο ντε Μπερζερακ(μεγαλη μυτη), Κουασιμοδο(καμπουρα),
η ψιλος,κοντος,χοντρη,αδυνατος,ασχημη ομορφη,νεος-γερος,
τοσο απλα δηλαδη κι αυτο γιατι δεν ενδιαφερει η τουλαχιστον δεν
πρεπει να ενδιαφερει την παρασταση περισσοτερο απο τοσο,
η εξωτερικη εμφανιση του υποκριτη αλλα κυριως τα ψυχικα και
υποκριτικα του ταλεντα ωστε να υποδυθει πειστικα τον ρολο που
δημιουργησε ο εκαστοτε συγγραφεας σε συναρτηση βεβαια με το
περιβαλλον και τις συνθηκες υπο τις οποιες διαδραματιζονται τα
γεγονοτα του εργου.Αναμεσα τωρα στα ψυχικα και υποκριτικα
χαρισματα του ηθοποιου συγκαταλεγεται και το ΗΘΟΣ.
Εξ αλλου Ηθοποιος ειναι λεξη συνθετη απο ρημα ποιω+ηθος.
Και ΗΘΟΣ τι σημαινει σε απλα ελληνικα;
Ηθος= το σύνολο των ψυχικών ιδιοτήτων του ανθρώπου,
ο ατομικός χαρακτήρας | τα ήθη, παραδοσιακοί κανόνες
κοινωνικής διαβίωσης.
Κανονες κοινωνικης διαβιωσης λοιπον,ουτως ειπειν κοινωνικης
συνυπαρξης των μελων καθε κοινωνιας.
Και ολες αυτες οι καταγγελομενες πραξεις ουδεμια σχεση εχουν
με τους κοινα αποδεκτους κανονες κοινωνικης συμβιωσης που
αφορουν την σωματικη και ψυχικη ακεραιοτητα, και το δικαιωμα
στην εργασια και την αυτοδιαθεση.Κατακριτεες οπωσδηποτε,
κολασιμες και ποινικα βεβαιως, αν και γιαυτο το μερος της υποθεσης
θα αποφανθει η δικαιοσυνη η οποια εχει εσχατως επιληφθει κι οταν
αποδειχθει η ενοχη τους οι θυτες θα καταδικαστουν ποινικα αλλα
τα θυματα θα εχουν δικαιωθει; Μαλλον οχι γιατι τετοια γεγονοτα
συνηθως στιγματιζουν ανεξιτηλα τον ψυχικο κοσμο των θυματων
και σχεδον παντα ειναι καθοριστικα για την εξελιξη της μετεπειτα
ζωης τους και δεν προκειται για μια ευτυχισμενη η εστω υποφερτη ζωη.
Και οι θυτες; πως φτανουν σε τετοιες ανηθικες-αντικοινωνικες συμπεριφορες;
Ο άνθρωπος παντα είχε ροπή προς οτιδήποτε εύκολο, βολικό,
ανώδυνο, επικερδές, στοιχεία για τα οποία γίνεται συχνά άδικος
και ανήθικος προκειμένου να τα εξασφαλίζει.
Λειτουργεί δηλαδή με καθαρό ένστικτο και όχι με καθαρό νου/πνεύμα
με το οποίο έχει προικιστεί. Στο ζωικό βασίλειο θαυμάζουμε τα
τεχνάσματα τα οποία μηχανεύονται τα ‘άλογα’ όντα για να
εξαπατήσουν το θύμα τους. Στην κοινωνία των έλλογων
ανθρώπων όμως, τεχνάσματα εξαπάτησης ενός συνανθρώπου
συνήθως είναι κατακριτέα και κολάσιμα.
Έναν σκύλο που αρπάζει τη μπουκιά απ’ το στόμα ενός άλλου
σκύλου, δεν τον κατηγορείς. Έναν άνθρωπο όμως που βουτάει
το πιάτο από τον δίπλανό του, τον επικρίνεις.
Αυτή η διαφορά οφείλεται στον νου/πνεύμα που διαθέτουμε
σε σχέση με τα ζώα. Και ίσως το κυριότερο χαρακτηριστικό
του νου είναι η δυνατοτητα της ε π ι λ ο γ ή ς.
Το ένστικτο δεν έχει την πολυτέλεια της επιλογής∙ λειτουργεί
αυτόματα και υποσυνείδητα, γιατί είναι προγραμματισμένο
να μάχεται για την επιβίωσή μας, ακόμη και σε βάρος άλλων.
Η δυνατότητα όμως της επιλογής είναι συνειδητή ιδιότητα
του νου, ή της ψυχής, αν προτιμά κάποιος.
Οι εξαιρέσεις υπάρχουν, και έχουν να κάνουν με ακραίες
συνθήκες επιβίωσης, όπως πόλεμοι, λιμοί, καταστροφές, κ.τ.λ.
όπου οι άνθρωποι παραδίνονται στα αρχέγονα ένστικτά της
αυτοσυντηρησης. Κι όμως, ακόμη και τότε πάντα υπάρχουν
εκείνοι οι «παρανοϊκοί» που όχι μόνο δεν θα αρπάξουν
από τον διπλανό τους, αλλά θα στερηθούν και το δικό τους
αν χρειαστεί. Όσο χριστιανικό κι αν φαντάζει αυτό,
ποιος δεν θα θαύμαζε τέτοιες πράξεις, που μάλιστα τις
θεωρούμε «ηρωικές», ενώ στην ουσία θα έπρεπε να
θεωρείται η πλέον ευνόητη στάση ζωής, όπου
κατακρημνίζεται με πάταγο ο εγωκεντρισμός,
ο μέγας εχθρός του ανθρώπου!
